Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit

⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit

Berikut contoh E taling sempit [e] yang ditulis sebagai ⟨é⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan:

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
cubit	pèhé	[pɛ.he]
tidak mahu	toksé	[tɔʔ.se]
kayuh	gatéh	[ɡa.teh]
lihat	keléh	[kə.leh]
pijak	jirék	[d͡ʒi.ɣeʔ]
sopan-santun	lendék	[lən.deʔ]
sengaja	sngeléng	[sŋə.leŋ]
gentar	kenaléng	[kə.na.leŋ]

Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨É é⟩?

Ia berlaku pada suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨i⟩ dan ⟨e⟩

⟨-il⟩, ⟨-ir⟩ → ⟨é⟩

Semua suku kata akhir bervokal ⟨i⟩ yang tertutup dengan konsonan ⟨-l⟩ atau ⟨-r⟩, yakni ⟨-il⟩ atau ⟨-ir⟩, berubah kepada ⟨-é⟩

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
katil	katé	[ka.te]
bedil	bedé	[bə.de]
air	aé	[a.e]
dikir	diké	[di.ke]
butir	buté	[bu.te]

⟨-i𝕂⟩ → ⟨-é𝕂⟩

Selain daripada konsonan tersebut, ⟨-i𝕂⟩ sesetengah ditukar kepada ⟨-é𝕂⟩, yakni:

⟨-if⟩, ⟨-ikh⟩, ⟨-is⟩, ⟨-ih⟩ → ⟨-éh⟩

⟨-im⟩, ⟨-in⟩, ⟨-ing⟩ → ⟨-éng⟩

⟨-ib⟩, ⟨-id⟩, ⟨-ip⟩, ⟨-it⟩, ⟨-ik⟩ → ⟨-ék⟩

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
majlis	mejeléh	[mə.d͡ʒə.leh]
letih	letéh	[lə.teh]
pedih	gatéh	[pə.deh]
musim	muséng	[mu.seŋ]
masin	maséng	[ma.seŋ]
bermain	mmaéng	[mːa.eŋ]
kambing	kambéng	[kam.beŋ]
bertanding	ttandéng	[tːan.deŋ]
kapit	kapék	[pa.peʔ]
sakit	sakék	[sak.eʔ]
adik	adék	[a.deʔ]
tarik	tarék	[ta.ɣeʔ]

⟨-e𝕂⟩ → ⟨-é𝕂⟩

Untuk suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨e⟩, ia kadangkala berlaku pada beberapa perkataan:

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
peher	pèhé	[pɛ.he]
boleh	buléh	[bu.leh]
goreng	goréng	[ɡɔ.ɣ.eŋ]
ponteng	poténg	[pɔ.teŋ]
pencen	pècéng	[pɛ.t͡ʃeŋ]
besen	bèséng	[bɛ.seŋ]

Penjelasan

Lambangan ⟨É é⟩ sebagai E taling sempit menepati seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut:

Contoh ⟨É é⟩ untuk E taling sempit dalam bahasa lain

Perancis	Sebutan (AFA)	Aceh	Sebutan (AFA)
crème brûlée	/kʁɛm bʁy.le/	lahé	/lahe/
écrivain	/e.kʁi.vɛ̃/	masén	/masen/
résumé	/ʁe.zy.me/	teunuléh	/tɯnuleh/
Betawi	Sebutan (AFA)	Catalan	Sebutan (AFA)
salamlékom	/salamlekɔm/	és a dir	[ˈez ə ˈði]
tésen	/tesən/	témer	[ˈte.mə]
énté	/enˈte/	claqué	[kləˈke]
Bahasa-bahasa di atas melambangkan lawannya, E taling luas [ɛ], sebagai ⟨è⟩.
Hungary		Sebutan (AFA)
élet		[ˈeːlɛt]
mindenfelé		[ˈmindɛɱfɛleː]
evégett		[ˈɛveːɡɛtː]
Bahasa ini melambangkan lawannya, E taling luas [ɛ], sebagai ⟨e⟩ tanpa diakritik (tanda pada huruf). Padahal dalam panduan ini, huruf ⟨e⟩ tak berdiakritik dikhaskan untuk E pepet.

Bentuk lain yang kurang disarankan

Setelah menepati bahawa ⟨É é⟩ dikhaskan untuk E taling sempit, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan:

• Meninggalkan E taling sempit tanpa tanda calit

  Ini menyebabkan E taling sempit tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling luas dan E pepet.

• Mengeja selain daripada huruf ⟨É é⟩

  Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya:

bentuk tak saran:	masing, toksir, katil
padahal yang disarankan:	maséng, toksé, katé.

• Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩

bentuk tak saran:	toksea, butey
padahal yang disarankan:	toksé, buté