Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas

⟨È è⟩ untuk E Taling Luas

Berikut contoh E taling luas [ɛ] yang ditulis sebagai ⟨è⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan:

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
janggal	èwèk	[ɛ.wɛʔ]
kenduri	bèkwoh	[bɛʔ.wɔh]
kerap	kerèk	[kə.ɣɛʔ]
tilam	lèmbèk	[lɛm.bɛʔ]
pemberani	gedèbè	[ɡə.dɛ.bɛ]

Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩?

⟨e⟩ → ⟨è⟩

Hampir semua perkataan bahasa Melayu yang mengandungi E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
etak	ètok	[ɛ.tɔʔ]
beres	bèrèh	[bɛ.ɣɛh]
molek	molèk	[mɔ.lɛʔ]
comel	comè	[t͡ʃɔ.mɛ]
meja	mèjo	[mɛ.d͡ʒɔ]

⟨ia⟩ → ⟨è⟩

Vokal berganding ⟨ia⟩ yang bukan berada di akhir suku kata, yang berada di dalam perkataan yang mengandungi 3 suku kata atau lebih, ditukarkan kepada ⟨è⟩

Melayu		Kelantan	Sebutan (AFA)
biasa	bi‧a‧sa	bèso	[bɛ.sɔ]
berniaga	ber‧ni‧a‧ga	nnègo	[nːɛ.ɡɔ]
biawak	bi‧a‧wak	bèwok	[bɛ.wɔʔ]

⟨i⟩ → ⟨è⟩

Kadang-kadang vokal ⟨i⟩ pada suku kata praakhir diluaskan sebutan menjadi ⟨è⟩,

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
perintah	prètoh	[pɣɛ.tɔh]
cikgu	cèkgu	[t͡ʃɛʔ.ɡu]
minggu	mènggu	[mɛŋ.ɡu]
inci	èci	[ɛ.t͡ʃi]

⟨-ai⟩ → ⟨-è⟩

Kadang-kadang sebahagian perkataan yang berakhir dengan diftong ⟨-ai⟩ berubah kepada ⟨-è⟩, padahal lazimnya berubah kepada ⟨-a⟩

Melayu	Kelantan	Sebutan (AFA)
tibai	tibè	[ti.bɛ]
tapai	tapè	[ta.pɛ]

Penjelasan

Lambangan ⟨È è⟩ sebagai E taling luas berpandukan seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut:

Contoh ⟨È è⟩ untuk E taling luas dalam bahasa lain

Perancis	Sebutan (AFA)		Aceh	Sebutan (AFA)		Betawi	Sebutan (AFA)		Catalan	Sebutan (AFA)
brème	/bʁɛm/		angèn	/aˈŋɛn/		pemerèntè	[pə.mə.rɛnˈtɛ]		atènyer	[əˈtɛ.ɲə]
sévère	/se.vɛːʁ/		tubèë	/tubɛə̯/		èn	/ɛn/		èter	[ˈɛ.tər]
crème brûlée	/kʁɛm bʁy.le/		keunyèh	/kɯɲɛh/		gahwè	[ɡahwɛ]		oligoxè	[u.li.ɣukˈsɛ]
Bahasa-bahasa ini melambangkan lawannya, E taling sempit, sebagai ⟨é⟩.

Bentuk lain yang kurang disarankan

Setelah menepati bahawa ⟨È è⟩ dikhaskan untuk E taling luas, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan:

• Meninggalkan E taling luas tanpa tanda calit

  Ini menyebabkan E taling luas tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling sempit dan E pepet.

• Mengeja selain daripada huruf ⟨È è⟩

  Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya:

bentuk tak saran:	pritoh, cikgu, minggu, inci
padahal yang disarankan:	prètoh, cèkgu, mènggu, èci.

• Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩

  Ini jika ia bukan berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atau ⟨-ang⟩, maka perlu dieja sebagai ⟨-è⟩. Misalnya:

bentuk tak saran:	tibae, tibea, tapei, tapey
padahal yang disarankan:	tibè, tapè