Panduan Bahasa Melayu Terengganu/Rumusan

RUMUSAN Penggunaan simbol fonetik hendaklah dirujuk semula pada awal-awal topik bagi memudahkan pembelajaran sebutan yang betul. Pengumpulan data dibuat berdasarkan pemerhatian , hasil interaksi berhadapan atau melalui media sosial dan buku-buku. Turut diingatkan juga bahawa mungkin terdapat ralat atau kesilapan dari segi makna atau cara sebutan perkataan yang sedikit berbeza, walaupun mungkin disandarkan atas faktor kelainan pertuturan mengikut daerah atau kawasan yang berbeza. Dalam perkamusan ini, majoriti daripada perkataan yang disenaraikan termasuklah perkataan unik dan klasik yang mungkin kebanyakannya sudah tidak lagi diketahui atau digunakan oleh penuturnya kini. Pengumpulan perkataan ini tidak terlalu berfokuskan kepada kosakata yang lebih bersifat fonologi seperti marah-maroh, ular-ulo, makan-makang, terus-teruh/ruh, berat-berak, bantal-bata, panda/anda-pandai, tahun-tàong, gi-pergi, ayam-ayang, cangkul- cakò, pintu-pitu, bas-bah, ayah-ayoh, dan berbagai lagi contoh fonologi yang boleh ditukar daripada bahasa melayu standard berdasarkan prinsip atau peraturan yang telah ditonjolkan dalam topik-topik sebelum ini. Glosari ini turut memasukkan kosakata yang mungkin ada dalam melayu standard namun dengan penggunaan dalam konteks yang sedikit berbeza. Tambahan lagi, glosari ini juga turut kurang mengambil kira perbezaan fonologi dialek hulu dalam mengkategorikan sebagai sebahagian daripada daftar bilangan kosakata dalam kajian ini. Sebagai contoh, Nebeng- nebaing,jebeng-jebaing,ogeh- ugaih, gorek-gureik, gohek-guhek, gonyoh,ronyoh- ganyoh, gelekek-gelikik, gi kuane-gi kuani, gandeng- gandaing,dokrok-dokruk, Katok-katauk, Kelih-kelaih , kekeng-kikaing, Rebih-rebaih, rohok-rehok, rebeh-ribaih, rok-rauk, khusi/kkusi- kkusik, kopey-kupey, koho-kuhu, kona leper-kuna lipi, kongo-kungo, kosek-kusaik, lesek-lisik, lonjong-lunjoung, maknga-moknga, pendek ketok-pindek kitouk, dan bermacam-macam lagi contoh yang boleh disenaraikan. 148

Jika dilihat pada contoh di atas, dapatlah diterangkan bahawa kosakata-kosakata di atas tidak dimasukkan secara berasingan, oleh yang demikian perkataan seperti rebih(hilir)-rebaih(hulu) dimasukkan sebagai satu daftar bilangan perkataan sahaja, bukannya sebagai daftar dua perkataan yang berasingan. Contoh lain ialah kosakata ayam – ayang atau minyak – minyok, atau perkataan bedoh, jika menurut fonologi berasal daripada perkataan bedah iaitu perbuatan membelah sesuatu yang disinonimkan dengan bidang perubatan. Namun dalam dialek terengganu, selain daripada maksud tersebut, ia turut juga menyatakan maksud “bertembung atau pecah”. Oleh disebabkan itu, perkataan ini dimasukkann juga dalam senarai daftar kata kamus ini, dan makna yang berkaitan dengan bidang perubatan tersebut mungkin tidak akan dimasukkan. Kekurangan glosari ini adalah,tidak menyeluruh kerana penutur dialek ini di sekitar pantai pahang dan pesisiran timur johor(mersing ,sedili) kurang diambil kira. Selain itu, kosakata dialek hulu; Cabang dialek hulu juga masih banyak ketinggalan.disarankan kepada sesiapa sahaja untuk meneruskan pengkajian kosakata/frasa ini dengan lebih terperinci lagi. Pengkajian berdasarkan daerah, mukim,kampung atau dibahagikan mengikut jaluran geografi (pantai &sungai) serta mengikut dan dialek dan cabang subdialeknya adalah sangat digalakkan. Tidak disarankan mana-mana pihak untuk memasukkan kawasan penutur di sekitar darat setiu dan daerah Besut kerana secara kebahasaannya ia lebih layak dimasukkan sekali ke dalam bahagian kajian bahasa loghat Kelantan-patani,sekiranya turut dibuat. Selain itu, kemungkinan juga kampung-kampung di sekitar hulu dungun sebahagian besarnya tidak layak dimasukkan juga ke dalam pengkajian kosakata ini. Kawasan hulu dungun boleh disertakan sekali ke dalam bahagian penyelidikan bahasa melayu Pahang ,kemungkinan bagi cabang hulu tembeling. Tuntasnya, penulis berharap semoga lebih banyak penyelidikan yanga boleh dibuat terhadap dialek-dialek yang wujud di Malaysia. Moga-moga perkongsian ini dapat memberi manfaat kepada para pembaca dan memupuk penghargaan terhadap pertuturan warisan turun-temurun dan sama-sama kita menjaganya. 149

ADAN 4900 glosari.