Panduan Bahasa Melayu Terengganu/Prakata

Prakata

Buku panduan ini bertemakan percakapan dan bentuk pertuturan orang Melayu Terengganu, iaitu salah satu daripada subetnik Melayu di semenanjung Malaysia. Kelompok ini mendiami kawasan di sepanjang pesisiran pantai timur semenanjung Malaysia bermula daripada pesisiran Setiu sehinggalah ke Mersing-Johor. Secara susur-galurnya, bahasa atau dialek ini termasuk sebahagian daripada kelompok Malayik yang berasal daripada rumpun Austronesia. Penghijrahan nenek moyang Malayik ke semenanjung Malaysia khususnya di sepanjang pesisiran pantai timur telah melahirkan kelompok variasi Malayik Malayan Terengganu (dialek Terengganu) dengan sentuhan pengaruh daripada kelompok penutur Austroasiatik yang telah mula terlebih dahulu menduduki kawasan semenanjung sebelum kedatangan orang austronesia daripada Borneo.

Pendedahan dalam buku ini akan berfokuskan kepada dua cabang utama iaitu topik tatabahasa secara ringkas dan bahagian glosari yang menjadi intipati kepada suratan buku ini. Dalam bahagian tatabahasa, kupasan mengenai peraturan perubahan kata berlandaskan bahasa melayu piawai akan ditonjolkan serba sedikit. Hal ini disebabkan sistem pertuturan dialek atau bahasa terengganu ini boleh dikatakan mempunyai akar yang sama dengan melayu piawai, namun turut juga memperlihatkan perbezaan yang ketara. Faktor penentu ini mungkin disebabkan oleh pengaruh bahasa asing seperti kelompok austroasiatik ataupun boleh berkemungkinan besar disebabkan faktor evolusi persekitaran penutur itu sendiri. Unsur-unsur utama seperti ringkasan perkataan, kata penguat atau ganda, sengauan, sistem sabdu, dan lain-lain fungsi memberi nafas unik yang membezakan pertuturan ini dengan melayu piawai.

Dari sudut perkamusan pula, kandungan ini memperlihatkan kosakata-kosakata unik, arkaik, namun juga sinonim dengan penggunaan harian oleh penuturnya. Setiap daftar kosakata ini akan diberikan pemaknaan berpandukan sistem fonetik atau diakritik bagi memudahkan dan menggalakkan cara sebutan yang betul demi menjaga keaslian sebaik mungkin. Perlu diperhatikan bahawa kosakata-kosakata ini majoritinya berbentuk khas dan spesifik, tidaklah semata-mata berpusarkan perubahan sebutan perkataan bahasa melayu standard sahaja. Kosakata seperti danung, tagang, walang, langgah, masing-masing boleh dikatakan perkataan arkaik atau klasik yang hampir tidak diketahui atau diguna pakai oleh generasi muda kini. Terdapat kesan penyusutan dialek yang ketara antara generasi lama dan generasi muda pada hari ini, yang mungkin didorong oleh pembolehubah globalisasi dan kenegaraan melalui penggunaan bahasa yang lebih dominan seperti bahasa melayu piawai dan bahasa inggeris. Ini sedikit sebanyak mempengaruhi persepsi generasi muda terhadap kepentingan memelihara bahasa-bahasa tempatan.